24.04.2018

НАД ПОЛЕМ ЖАЎРАНАК УЗЫХОДЗІЦЬ...

НАД ПОЛЕМ ЖАЎРАНАК УЗЫХОДЗІЦЬ...

Год малой радзімы – гэта ў першую чаргу дадатковая нагода задаць сабе пытанне пра тое важнае ці нават галоўнае месца для кожнага чалавека. Кажуць: не бывае Радзімы вялікай без радзімы малой. І гэта насамрэч так.

Малая радзіма! Што кожны з нас укладвае ў гэтае паняцце? Месца народзінаў. Месца, дзе праводзіў кожнае лета ў вясковай бабулі. Месца, куды нібы магнітам цягне.… У кожнага па-свойму. Калі не ўлічваць фармальныя аповеды, тое адказаў будзе багата. Асабіста я лічу, што сумна без таго куточка, дзе чалавек з’явіўся на свет, дзе стаў на ногі, увайшоў у жыццё. Разам з тым сталеў фізічна і духоўна. Куды, нягледзячы на ўзрост, зноў і зноў вяртаецца з асаблівым трапяткім пачуццём замілавання і ўдзячнасці.

Калі мчуся з Маладзечна дадому, ужо на памежжы "Гродзенская вобласць" міжволі згадваю пра жыццё свайго раёна. Пастаянна сачу за яго развіццём і параўноўваю. Вось і вынікі прамысловасці за 2017 год радуюць: знешнегандлёвы абарот склаў 356,1 млн. долараў ЗША альбо 169,2 працэнты да адпаведнага перыяду папярэдняга года. Экспарт тавараў склаў 198,2 млн.долараў ЗША альбо 136,9 працэнтаў да адпаведнага перыяду папярэдняга года. І, як вынік, знешнегандлёвае сальда станоўчае – звыш 40 млн.долараў ЗША. Працаўнікі сельскай гаспадаркі таксама шчыравалі: толькі за два папярэдгнія месяцы бягучага года выраблена валавой прадукцыі на 10,2 млн рублёў, а гэта рост амаль на 8 працэнтаў. Валавы ўдой малака склаў 9,5 тыс. Тон альбо 108,3 працэнта да адпаведнага перыяду мінулага года. За гэтымі лічбамі стаіць руплівае ўпраўленне кіраўніцтва раёна, і самаадданая праца вяскоўцаў. І я радуюся за вас, мае землякі!

Найперш зварачваю ў Міхнавічы да Віталія Мурылёва, свайго творчага настаўніка. На жаль, на пагост. Кланяюся, успамінаю радасны час нашага сяброўства ў Маладзечне, Салігорску, яго дружалюбныія парады і адметны гумар таленавітага журналіста.

Пад’язджаючы да Малінавай (ранейшыя назвы вёскі - Свінка, Малінаўка) узгадваю колішнюю васьмігодку, дзе пасля філфака БДУ імя Леніна выкладаў родную мову і літаратуру будучы пісьменнік, публіцыст і навукоўца Рыгор Семашкевіч, які мкнуўся даць дзецям нашмат больш за школьную праграму. Дарэчы з ім сябраваў мой калега па пяру, зямляк і вядомы беларускі паэт Мар’ян Дукса.

Зараз у Малінавай жыве настаўніца гісторыі Вішнеўскага ясляў-сада-сярэдняй школы, апантаная роднай моваю і літаратурай, шчырая маці двух цудоўных сыноў і дэпутат Вішнеўскага сельскага Савета дэпутатаў Нэлі Іпалітаўна Тумаш. З гутарак з землякамі ведаю, што за сваёю настаўніцай дзеці бегаюць як за маці: яна і паспачувае, і падтрымае, і параіць як паступіць у складанай сітуацыі. Пра такіх як Нэлі Іпалітаўна кажуць: работа любіць адданых прафесіяналаў. Летнімі канікуламі, ушчымляючы сваіх родных, настаўніца ладзіць з вучнямі веласіпедныя вандроўкі да хрысціянскіх храмаў, дзеці знаёмяцца з краявідамі азёраў – Нарачы, Блакітных. Наўзаем вучніў дзячныя ёй за лучнасць, педагагічны досвед і адданасць прафесіі.

Вішнева… Колькі загадкава-кранальных старонак вучнёўскага і больш позняга часу нашага сталення звязана з цэнтрам нашай ваколіцы: першае слова правапісу і першая літара, першае каханне і першая здрада. Для мяне асабіста Вішнеўская школа – светлая радасць на ўсё жыццё. Няхай мы вучыліся ў старых драўляных будынках, што стаялі воддаль адзін ад другога як не за паўкіламетра, заўжды прыхадзілася рупіцца. Пра будаўніцтва цаглянага будынка новай школы, якое распачлося ў верасні 1977, інфармацыя з "Настаўніцкай газеты" у аўтара захоўваецца…

Былы вайсковец, а цяпер студэнт-журфакавец БДУ на адной з вечарын у новым калгасным клубе сустрэў і пакахаў на ўсё жыццё завуча школы-выпускніцу філфака Белдзяржуніверсітэта Нону Васілевіч. Амаль 35 год адпрацавала ў школе. За плённую працу на педагагічнай ніве яна ўзнагароджана нагрудным значком "Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь", мноствам Ганаровых грамат ад абласной да Вярхоўнага Савета БССР. Ужо больш за 40 год мы разам. Выгадавалі і выўчылі двух дзетак, якія таксама набылі вышэйшую адукацыю ў тым жа БДУ: сын з залатым медалём скончыў школу мастацтваў і факультэт міжнародных адносін з адзнакай – дыпламат, дачка – радыёжурналіст і іміджмейкер. Калегі жартуюць пра нашых унукаў, маўляў, бюджэтныя месцы ў тым жа універсітэце і для іх зарэзерваваныя…

Спыняюся ля школы. Узгадваю першых школьных медалістаў – Аляксандра Лукшу з гаранскіх хутароў, які за выдатную вучобу атрымаў "залаты" медаль і Уладзіміра Пумпура (былога дырэктара і старшыню сельскага Савета дэпутатаў) з Краснаазёрнай, уладальніка "срэбранага" медаля…

Над полем жаўранак усходзіць,// Над борам ліўні шалясцяць.// Са мной у любасці і згодзе// Рака, папары, сенажаць.//

Зялёны, росны дым курыцца// Пад белым буславым крылом.// Калі ж ударыш, бліскавіца,// Не ўдар, прашу я, над гняздом.//

Няхай сталеюць птушаняты,// Адтуль, з глыбокай сінявы, жагнаць крылом ім гэту хату,// І гэты плёс, і паплавы...

Аркадзь Жураўлёў.

31.12.2017

МИР КАТИТСЯ В ПРОПАСТЬ?

МИР КАТИТСЯ В ПРОПАСТЬ ИЛИ ИЗМЕНЯЕТСЯ: ТРЭТИЙ ПОЛ – ЧТО ЭТО?

ПРИШИТА ПЕРВАЯ ГОЛОВА... ЧЕЛОВЕКУ(!?)

BITCOIN (BTC)– НОВАЯ (?) ВАЛЮТА.

УЧЕНЫЕ ОКСФОРДА С НОВОЙ КОНЦЕПЦИЕЙ ВНЕЗЕМНОЙ ЖИЗНИ...

За время, что мы не общались в мире произошло множество разных событи, которые потрясли меня как нормального человекапланеты Земля. Оказывается, в старушке Европепоявился некий генотип, чей пол нельзя однозначно определить даже при помощи хромосомного анализа. Прислушались к нему судьи. И теперь Он имеет право на особый статус. Германская новация насторожила мир: вновь резвятся мол. Ортодоксы предлагают каленым железом выжигать саму генетическую возможность подобных проявлений, дабы не пустила эта зараза свои корни и у нас. Неужели женщин не хватает?! Хотя говорят, что мир-то, батенька, изменился. И в графе пол – "иное". Они не хотят сортироваться только по двум кабинкам – М и Ж. А вспомните мою книгу "Я жадаю вам дабра...", где в новелле "Доктар, я хачу быць жанчынай!" описан увиденНОЕ автором в минском метро. Кто бы мог подумать: в соцстране и такое. Ан-нет, пришло! А как же традиционная семья?...

Тем временем в Поднебесной впервые в мире пришита (информация только для стрессоустойчивых!)... голова человеку. Китайский хирург за 18 часов пересадил голову трупу, проэкспериментировав годом раньше на обезьяне. Европа пока воздерживается от подобных трансплантаций. Тогда как Китай уже готов это сделать на живом человеке. Кстати и в наших соседей также заявлены желающие. Кто знает, может и головы скоро на 3-дэ принтере будем штамповать? Почему без интеллекта существо? Еще какой интеллект! ITкет! Представляете себе такого монстра: под три метра ростом с искусственными органами, причем нашпигованный множеством програм, дающих возможность все живое подчинять своей воле. Вот так зомби!

А может таковые разумные существ и в самом деле уже существуют?! Инопланетная жизнь, утвеждают ученые из Оксфорда, уже давно существует и развивается по своим законам. По всему миру в разное время потенциальные братья по разуму появлялись на Земле. Интересный факт, что никто пока с большой долей уверенности не может утверждать: какой на самом деле их внешний вид? Може в наступающем году эту загадку удасться отгадать белорусам. А почему нет?

А пока мы будем знакомиться с новой валютой, цифровой. Да, друзья, это уже супер деньги, за которые можно покупать все что угодно, причем эти деньги никто в мире не контролирует. Лафа, братцы! Правда только для интернет сообщества. И уже появились два первые майнеры (какие неологизмы появились в русском языке!) миллиордеры этой криптовалюты – братья Уинклвоссы. Их называют шахтерами виртуальных денег, когда валюта добывается за счет вычислительных мощностей компьютера. Простота в использовании, анонимность, децентрализация, прозрачность, скорость... Обеспечиваются не золотом или серебром, а ВВП и т.д. Главная беда для чиновников – эту валюту нельзя подделать! А тем временем и Беларусь заявила осебе как IT-страна. И Парк высоких технологий, и Центр аэрокосмического образования Белгосуниверситета совместно с Академией наук Беларуси теперь просто обязаны завершить работы над летающей учебно-научной лабораторией, которые были приостановлены в 1991, год развала СССР.

Вот так! А пока я пишу эти строки, на память приходит мое деревенское детство с настоящей морозно-снежной зимой, снежками и снегурками-коньками на болотном катке или на хоккейном поле, что ладилось нами, деревенскими мальчишками, на горанском берегу озера Свирь. И пускай смерзли детские ноги в кирзовых сапогах, мысли у нас были далеко не детские: мы стремились быстрее взрослеть. Взрослеть, чтобы стать самостоятельными!

И мы это сделали!

С Новым годом, друзья! С новыми успехами! И пускай на Земле творит Человек!

30.01.2017

АЛЬТЭРНАТЫЎНАЯ СЛУЖБА або ЦАЛУЙЦЕ ЦЕШЧУ

АЛЬТЭРНАТЫЎНАЯ СЛУЖБА або ЦАЛУЙЦЕ ЦЕШЧУ

Гумарыстычнае апавяданне

У маёй цешчанькі юбілей. 36! Эфектная, душэўная, стромкая! З фігураю да непрытомнасці. Хоць сёння пад вэлюм. Ну, проста кветачка! Праўда з форсам.

Можа гэта і сорамна прызнацца, але я ўпадабаў яе адразу. З усімі адсюль наступствамі. І ўжо губляюся: каторая мая. Баюся пераблытаць Марыю Іванаўну са сваёю Светкаю, яе дачушкаю. Так звыкся з роднымі вобразамі, што аднолькава прыгожыя і маладыя. Ну, проста адзін твар!

Так і рвецца душа для больш разняволенага камплімента: цэ-цэ. Не магу сказаць, што лёгка стрымліваць сябе.

Таксама, як заўсёды ў любой дошцы ёсць стрэмка, знаходзіліся і тут свае тэарэтыкі. І нам са Светкаю прапановы былі рознымі.

Чаго каштуе адно толькі віншаванне на нашым вяселлі: "Каб дзень цалаваліся, а ноч мілаваліся."

Вось і кажу вам, што думкі думкамі, але адчуваю пільны жаночы позірк і разумею, што побач - цешчанька, а ніякая не палюбоўніца.

Няхай мы амаль аднагодкі. Але неабходна стрымліваць свае эмоцыі. Вырашыў адкінуць спакуслівыя думкі і заняцца падарунакам. А мая тут як тут.

"Брыльянцік у 45 каратаў – ва-а-ў! – Стопудова ў дзясятку!" – загарэліся яе вочкі.

Тыдзень даводзіў сваёй крамянай абранніцы, што якраз яе мама, а мая дарагая цешчанька, з добрым густам. Словам, не шкада і ўслых вымавіць: цэ-цэ!

Менавіта такія жанчыны носяць толькі біжутэрыю. А золата і брыльянты даводзіцца насіць усім астатнім. Сказаў гэта і маўчу.

Чакаю, як знямоглая пустыня дажджу. Хвіліны чакання каханай тупымі нажамі пілуюць мужчынскае сэрца. Вы нават ўявіць не можаце, чаго гэта мне каштавала.

І раптам чую яе незадаволены голас: "Ты мяркуеш, што такі здатны да чужых лытак, як і раней? Цяпер крэдытаздольнасць галоўнае. І мэта жонкі – траціць столькі, каб не хапала мужчыну на палюбоўніцу. Чуў?" Прызнаюся: мне няцяжка аддаць зарплату. Нават усю, але куды цяжэй даказаць, што гэта ўся.

Адно скажу вам шчыра: я пасівеў за гэты час. Хаця і перадумоў не было. А тое, што амаль год па-пластунску поўзаю па цешчынай кватэры, гэта для мяне адно задавальненне.

Адзіная радасць! Адразу адказала, як адрэзала: "Ад войска адкасіў – будзеш у мяне альтэрнатыўную праходзіць:посуд мыць, гатаваць, прыбірацца. Гэта самае – крок улева, крок управа… Правільна: стаяць!"

Не, я не крыўджуся на сваю другую маму. Не, і яшчэ раз не! І цешчанька ласкава ставіцца да мяне, свайго трэцяга зяця. Толькі служба павінна быць дакладнай.

Вось учора пытаюся: "Мама, дзе зялёная гарбата?" "Гм-м-м-м", - працадзіў вішнёвы румянец. "Які ты бездапаможны, зяцёк! Учора не паласосіў кватэру, а сённа гарбаты захацелася? Ды яшчэ і валасы тлустыя! "Гарбата ў аптэчцы, у бляшанцы з-пад кавы з подпісам "Гарбата"

Ну я, каб не застацца ў даўгу перад родным чалавекам, вырашыў адразу ж разлічыцца.

Еду на сваім серабрыстым маленькім такім,зусім сціпленькім мерсіку. Не, не думайце нічога такога. Гэта мы са Светкай на свае кроўныя прыдбалі. Зуб даю!

Бачу па тратуары мая другая мама дэфіліруе. Прыціскаюся да ўзбочыны, быццам хачу падвезці роднасную душу. Як толькі мама майго праменьчыка ледзь не дакранаецца да дзверцаў, павольненька, нехаця нага сама націскае на акселератар. Я таксама не супраціўляюся, ведаю, што і ёй, назе маёй, таксама трэба нарэшце выпраміцца.

Я ж колькі год горблюся ў цешчыных пакоях! Горб хутка цяжка будзе скрываць. Таму радасць мая не мела межаў! Але і цешчанька таксама гордая. Як прыпусціла хады на чырвоных сваіх скараходах! І ... прабегла побач. З кіламетр няйначай. З дыяментамі на галаве. Гордая!

Варта сказаць, калі праз дзень ціхенька спытаў яе: "Мама, чаму ў нас адсутнічае асартыментны пералік страў?"

Пачуў такое, што называецца ненарматыўнай лексікай. Вам смешна, а мне прыкра. Штодня курэй толькі і падаюць: вараных ды смажаных. З кішэняў адно што пер’е сыплецца.

Хутка закукарэкаю. А Светка таксама спрытная на язык: "Смелы! А калі ялавічына нагадае пра рогі? Калі хочаш - лёгка выправім! Нават вернасць табе захаваю! Але толькі пад працэнты."

Маўчу. Ведаю: добрая цешча на дарозе не валяецца.

Чакаю вашых каментарыяў

zhuravlev@tut.by

Жонка і фінансавы крызіс

Жонка і фінансавы крызіс

Гумарэска

Што зрабіў са мной глабальны фінансавы крызіс? Здаецца, мінуў той вірус, калі не лічыць галаўнога болю, павышанага крывянога ціску і горычы. А каб і вас, паважаны чытач, не зачапіў свавольнік-крызіс, хачу папярэдзіць... Але давайце ўсё па парадку.

Па-першае, ніколі не пярэчце свайму непасрэднаму кіраўніцтву калі яно прапануе абмежаваць ваш апетыт, скараціць рост наяўнага патайнога грашовага абарачэння ў вашай кішэні. Змаўчыце велікадушна. Гэта спатрэбіцца як алібі, бо праз дзень-другі давядзецца трымаць справаздачу. Пакуль жа вашы страты пакрые матэрыяльная дапамога ад …сяброў. Калі ў іх кішэнях не дзынкалі манеты, ты тут як тут быў. Выручаў! Так! Цяпер іх чарга настала.

Жонка не западозрыць.

Па-другое, калі ўжо прыйшлі да кансенсусу, замацаваўшы пагадненне кантрактам, і вы настроіліся на атрыманне банкнотаў па-новым метадзе, не спяшайцеся цешыць сябе. Раптам перад самым банкаматам прапануюць паставіць подпіс у расходным ордэры з запісам у касавай кнізе і патрабаваннем … прышпіліць квіток з таго ж банкамата.

Жонка адобрыць такі кантроль.

Здаецца, цяпер вам нішто не пагражае. Перасцярога - з усіх бакоў. Але... Раптам увечары, калі ўся сям’я ў зборы, пачынаецца пералік прынесенага заробку і … легалізацыя патайнога мужчынскага "фонду". А як вы думалі? Сямейную мытню прашмыгнуць з заначкай на ціхія мужчынскія радасці, прыхаванай, напрыклад, у каўнерыку ці манжэце сарочкі, пад сцелькамі чаравікаў ці ў шкарпэтках, за падкладкай пінжака ці ў каляіне для гумкі трусоў ці нават ў ... жончыным станіку, што зараз ляжыць ў карзіне для бруднай бялізны?! Не атрымаецца! Спытаеце пра вопыт тых мытнікаў, альбо як стала вядома? Ды ўсё проста: крызіс падштурхнуў актывізаваць кадравыя рэзервы. Сума заначкі, не ўключанай у ліміт касы, уміг выяўляецца і канфіскуецца жонкай або па даверанасці ва ўстаноўленым парадку і… цешчай. Так-так, менавіта цешча дакладна ведае ўсе патайныя месцы мужчыны. Эх, каб не было жонкі, не замінала б і цешча! Раней мог майстар-клас па заначванні даць. А цяпер хвалююся. Хаця ведаю, што тут ужо не да антымоніі, і сам намацваю рэзервовы фонд. Раптам яго ўжо цешчына вока цю-цю, загіпнатызавала і…Былі сакрэтныя грошыкі, ды ўсе выйшлі! Эй, паважаныя! А вось тут нагадваю пра парушэнне маіх правоў: – знайшоўшаму клад належыць усяго 25%! Вось так: адна ма-а-ленькая дэталька, а якая вага! (Казалі, што яшчэ лёгка адбрахаўся, маглі б удзвюх і гайдара даць).

Жонка будзе на сёмым небе.

А той штраф, што змушаны быў выплаціць за адкрыццё несанкцыяванага ўласнага (у такі час!) бюджэту адпавядаў памеру гадавой заначкі, што склалася не толькі ў аднаго мяне, а і таго, хто не мае звычкі мімаходзь марнаваць грошы на мілыя жаночыя дробязі.

Няўжо і ўсім нам, мужчыны, зараз прыйдзецца "здаваць" свой заробак да рубля? А захоўваць і распараджацца сямейным бюджэтам будуць … жанчыны! Як здарова харчавацца і здорава жыць без заначкі? Можа і крыўдна. Але справядліва. І дублёр мне пакуль не патрэбны. Супакойваю сябе на рэгулярных "непрадбачаных абставінах" – юбілеі, наваселлі, дні народзінаў калег, іх дзяцей і ўнукаў і г.д. Пакуль кожнага "адсвяткую"…Багатыя пацешкі. Так што сякі-такі рэзервовы фонд (цьфу-цьфу, каб не сурочыць) павінен быць!

Так што і вы, чытач, калі не адносіцеся да групы рызыкі па заначцы і з удзячнасцю ўспрымеце крызіс ва ўласнай кішэні – вы надзейнае звяно ў ланцужку зменлівага настрою фінансавай кабеты. І сваім учынкам можаце пазбавіць многіх ад галаўнога болю, перападу крывянога ціску і горычы. Бо як ратунак прыходзіць жончына, ўсмешка: - Вось цяпер фінансавы крызіс і нам не страшны!

Я таксама радуюся за жонку, бо яна не зусім збянтэжыла мяне і не спяшаюся адымаць у яе права ведаць усе магчымыя і немагчымыя выхады з цяжкага становішча. Бо і сам ведаю, калі ў споры з жанчынай, ты ўзброены толькі логікай, фактамі і здаровым сэнсам – у цябе няма шансаў: жанчына валодае асаблівым на гэта нюхам.

А тое, што мой уласны бюджэт ніжэй за ватэрлінію апусціўся, - з’ява часовая.

Ах, якая разумная жонка мая!