Казка

На Першым канале Беларускага радыё ў перадачы для дзяцей "Вячэрняя казка" прагучала мая казка "Як збываюцца мары".

Чытае артыст Алег Вінярскі.

СКАЧАТЬ КАЗКУ

Рэкецiры_9

Аркадзь ЖУРАЎЛЁЎ
РЭКЕЦІРЫ
Апавяданне
Частка 9

Яны вярталіся ў райцэнтр кожны на сваёй машыне. Аляксандр, як заўсёды, першым, за ім – Андрэй. Дзесьці пасярэдзіне шляху яны падабралі старую Ўладзю.

-- Гэта ж я, кажу сабе, Андрэйка, як ты мяне паважаеш. Надумалася ў галоўны банк пайсці, каб нямецкія тыя грошы перавесці на Ірынку, байстручачку нашу. А то адбяруць тыя рэхеціры, а дзіцёнка ж шкада. Ох, як шкада! Ці ж вінаватая яна, што такая маці. Няма больш каму за яе заступіцца. А Светка зусім разбэсцілася. Усё прапівае, што б ні прывязла. Колькі ні сарамаціла, а ёй мой сорам як таму цюцьку. Што за век дзікаваты настаў?

Ён зірнуў у люстэрка задняга віду і ўбачыў разгублены і змучаны твар цёткі Ўладзі. І такая злосць яго агарнула і на яе пляменніцу, і на ўсіх яе сабутэльнікаў..

А яна ўсё працягвала гаманіць, быццам на споведзі.

-- Я ж, мой ты Андрэйка, шчэ гаспадарку трымаю дзеля іх. А цяпер вось як перапужалі тыя рэхіціры, дык ногі зусім адымаюцца. І як шчэ трошкі па-жыць, каб Ірынку падняць, вывучыць. Яна -- у восьмым класе. Добра вучыц-ца, але худзенькая, як не свеціцца. Каб ужо Бог злітаваўся прашу штодзень і штоноч.

Раптам старая перапыняе набалелае і расказвае чарговую навіну.

-- Андрэйка, а ці чулі вы, што сёння ў хаце зажыва згарэў Юрка Анюцін?

-- Даскакаўся. Хаця той людзям шкоды не рабіў: лавіў рыбу, грыбы, ягады збіраў, здаваў нарыхтоўшчыкам альбо па ўдовах разносіў за гарэлку, тым і жыў. Гэта ўжо другая знішчаная ім хата. З першай паспеў выскачыць, як цыгарэта п’янаму прасмаліла бакаціну. На гэты раз, відаць, не пачуў.

-- Ды,напэўна, ўжо. Але праўду кажаш, людзям той не замінаў. Відаць, за тыя два тэрміны, што адседзеў за калгаснае дабро, якое выцягнуў з зерне-склада, добра адвучылі не браць чужога. Хаця напачатку ў маці таксама пенсію адымаў. А пасля абразумеўся. Каб шчэ і гэтых, што вы сёння спайма-лі, таксама адвучылі.

-- Яшчэ як адвучаць! Але не будзем, цётка, настолькі злымі і не спачувальнымі. Хаця як сённяшнія, для іх не патрабую спагады, бо яны існавалі на гэтым свеце як у мары абыякавасці і бездухоўнасці.

-- Во, дзеткі, які зараз свет пайшоў!

Ён падвёз старую да ашчаднага банка, а затым забраў з рынка жонку з унукам. Яны выхваляліся набытымі абновамі для Іванкі, які так і свяціўся, як не спяваў ад радасці.

-- Дзед, паглядзі якую мне бабуля куртку купіла і красоўкі!

-- Бач які ты ўжо кавалер! – усміхнуўся дзед і злёгку пахлопаў ўнука па плечуку.

Малы ад дзедавай паблажлівай і шчырай падтрымкі яшчэ больш становіцца радасным і ўзрушаным.

-- Заўтра мамцы з татам патэлефануем!

-- Ну, канешне патэлефануем, -- як не ў адзін голас адказалі дзед з бабаю.

Як звечарэла, але пакуль не села разагрэтае за дзень сонца і ў хатах не свяціліся агні, а толькі сцямнела неба і згасалі размаітыя фарбы летняга дня, сцішылася ад гамонкі вёска, падрыхтавалася спачыць ад клопатаў, у загадзя расчыненыя Андрэем вароты ў сад, дзе быў яго гараж, сцішана уехала легкавушка.

Гэта быў Аляксандр. Ён нёс ладныя два пакункі, якія адразу ўручыў гаспадыні і Іванку.

-- Дзякуй, Саша. Толькі навошта траціўся: усё ж ёсць. А вось што прыехаў
-- малайчына! - прыветліва сустрэла госця Валянціна. – Андрэй зараз прыйдзе. Вячэра ўжо гатовая.

-- Класны, Сашка, канструктар! Я такога не бачыў. Здорава! – ухваляў, быццам сталы, свой падарунак малы.

-- Ну вось і цудоўна! Разбярэшся сам, салдат?

-- Лёгка!

Увайшоў Андрэй. Мужчыны пераглянуліся, усміхнуліся, зноў паціснулі адзін аднаму рукі, хаця зранку бачыліся.

-- Як там твае дзяўчаты?

-- Нармальна. Праўда больш за бабуляй гоняцца. Растуць дзяўчаткі нашы. Ну і дзянёк, Валянціна, сёння быў у нас!

-- Ведаю, ведаю. Вы, як заўсёды, на вышыні. І я вамі задаволена.

-- Дзякуй, Валюша!

Іх сяброўская вячэра зацягнулася далёка за паўноч. Валянціна з Іванкам таксама сядзелі побач, слухалі ўспаміны баявых сяброў. Унучок абяцаў, што "як вырасце абавязкова будзе дэсантнікам і заслужыць крапавы берэт, як у яго дзеда і Сашкі", якога па просьбе апошняга так і называў "Сашка". Потым яго вочкі ўсё зліпаліся і зліпаліся, ажно пакуль дзед не паабяцаў навучыць яго баявым прыёмам і не занёс, паклаўшы і распрануўшы ў ложак, не адпускаў.

Назаўтра раніцою, калі вяскоўцы яшчэ не выганялі ў поле скаціну і ў лесе, як і на рэчцы – мір і цішыня, і барвовае сонца марудна, толькі-толькі пачынала выкатваць з-за лесу свой вогненны шар, Аляксандр, выпіўшы ладны кубак казінага малака, што падала ўдзячная гаспадыня, у добрым гуморы вяртаўся дадому, дзе яго чакала мяккая і спагадлівая Таццяна і дзве светлавалосыя ўнучачкі, Ліка і Анечка. Толькі празрыстае і звонкае паветра, як шкло яго машыны, і вялікая раса з сяброўскага саду, што пакінула свае сляды на яго чаравіках і штанах, нагадвалі аб наступаючым ясным летнім дні.

Па салоне разносіўся і зрэдку вырываўся праз адчыненую фортку на волю надрыўны голас Газманава пра афіцэраў. Сашка таксама падпяваў спеваку.

-- Pro aris et focis*, -- вымавіў ён ўслых як скончылася песня.

Ён вяртаўся, радаваўся і верыў, што тут, як і ў іншых гарадах і вёсках жывуць яго, іх з Андрэем, надзейныя баявая сябры, якія ў любы час дня і ночы прыдуць на дапамогу людзям, каб пазбавіць іх ад нелюдзяў. Каб старыя жылі, дажывлі свой век з ўпэўненасцю ў такі ж як і сённяшні надыходзячы ясны дзень.

У светлае заўтра.
---------
* За алтары і ачагі (лац.), выказванне Цыцэрона, г.зн. змагацца за самае важнае, самае дарагое.

Рэкецiры_8

Аркадзь ЖУРАЎЛЁЎ
РЭКЕЦІРЫ
Апавяданне
Частка 8

Андрэй таропка вярнуўся назад да той палаткі, дзе разышоўся са сваімі і, папярэдзіўшы іх "пагуляць шчэ з гадзіну-другую па рынку пакуль ён вырашыць свае неадкладныя справы", памчаўся на машыне ў суседнюю вёску, пра якую толькі што згадвала тая бабуля на рынку. Машына ішла хутка, але матор працаваў так ціха, што шоргат шын аб асфальт нагадваў шыпенне змей, якіх ён сустрэў яшчэ ў маленстве ля Вінцусявага хутара, калі прысеў зразаць маладыя ды крамяныя баравыя чорнагаловікі.

Лёгкі, ледзь прыкметны павеў свежага ветрыка кратаў прыазёрныя верба-лозіны, ды малачава-сіваватая павалока зводдаль застывала над водамі, дзе ў надбярэжных гушчарах хаваліся туманы. Чым бліжэй Андрэй пад’язджаў да вызначанай вёскі, трывога ўзрастала.

Зноў зазваніў яго тэлефон.

-- Не разганяйся, капітан, я бачу цябе ў бінокль, - раздаўся ў трубцы голас Аляксандра. – За два кіламетры ты будзеш на аб’екце: нашы знаёмыя за зоркай Героя прыехалі. Іх чорны "Бумер" у пачатку вёскі. Я – побач, у кустах. Лясную дарогу хутка ўбачыш, звярні на яе, я – ля сваёй "Маздзы" і пры тым не адзін. Ермакова, памятаеш? З намі служыў, толькі ў другой брыгадзе?

-- З Талянам? Ён жа ў сістэме МВД! Вось яно што: ўсё зразумеў. Канец сувязі.

Андрэй добра памятаў Ермакова, з якім не аднойчы сустракаліся пасля службы ў дзень дэсантніка. Малайчына ён, не кідае сяброў, у якія б сітуацыі не траплялі, ну, канешне ж, не супрацьпраўныя. А так, плячо сваё заўсёды падставіць.

Каля дарогі прамільгнуў сасновы пералесак, і машына, збочыўшы з бальшака, загойдалася на выбоінах пакручастай лясной дарогі, воддаль якой, на невялікай і квяцістай палянцы стаяла і Сашкава "японка".

-- Ну, прывітанне!

-- Здарова! Знаёмцеся. Гэта аператыўнікі з райаддзела. Яшчэ трое – на тым канцы вёскі.

-- Ды я ўжо зразумеў. Паціснуў кожнаму руку, сказаў :” Мы іх, гадаў, на гэты раз не ўпусцім”.

-- Давай краба, братан. Андрэй моцна паціснуў мускулістую руку баявога сябра. Затым дастаў з кішэні сваёй чорнай вятроўкі невялікі, але тоўсценькі чырвоны сцізорык з блішчастымі крыжыкамі на абодвух яго баках, што дастаўся яму з той апошняй міжнароднай гуманітарнай дапамогі, пачаў стругаць лазовы прут.Гэта ён робіць заўсёды, калі хвалюецца ці аб чымсьці думае.

-- Увага ўсім! - скамандаваў Ермакоў. — Максімальная сканцэнтраванасць. Аб’ект вяртаецца да аўтамабіля. Гатоўнасць нумар адзін!

У гэты момант нават тут, у лесе, дзе толькі што заліваліся, спаборнічалі ў спевах птушкі, усё прыціхла. Цішыня стаяла незвычайная. Здаецца і вунь на купцы таго невялічкага балотца ні адна травінка не адважыцца зварухнуцца, каб не спудзіць, не абудзіць залішнюю падазронасць новых яго наведваль-нікаў. І толькі лісце асінніка няспынна дрыжыць і калоціцца.

Хаўруснікі ішлі вольна, іржалі як тыя ўкормленыя жарабцы, задаволеныя ад ўдала правернутай чарговай аперацыі, аб чым сведчылі вясёлая гамана іх
і чорны партфель, які адчыніла тлустая правая рука з вялікім залатым пярсцёнкам, што пабліскваў, і, якая трымала, перабірала жменю за жменяй
тыя баявыя і працоўныя ордэны і медалі вяскоўцаў, І як толькі першы спабаваў адчыніць дзверы свайго жалезнага каня, раздалася настойлівая і патрабавальная каманда:

-- Ні з месца! Міліцыя! Ўсім -- рукі на капот! Ногі – на шырыню плячэй!

-- С-сука! Як падшыванцы папаліся, -- праскуголіў галоўны з іх, у якога Ермакоў толькі што адняў пісталет.

-- Я так і ведаў: канцы трэба было адсякацць, мачыць трэба было таго салдата. Так і не паездзіў я на сваім "мэрсе". Менты паганыя, і адкуль вы ўзяліся? -- пытальна вылаяўся маладзейшы злодзей і ці не з усяе сілы як шпульне той партфель: нарабаваныя ўзнагароды як не да адной павысыпаліся на траву. Сярод якіх блішчэла і Залатая зорка Героя Сацыялістычнай Працы.

-- У перадавой даяркі Камароўскай ўсё ж вымаглі. Запужалі, што хату спаляць, калі не адасць. Ірады,-- патлумачыў Ермакоў.

Андрэй, падышоўшы як мага бліжэй да маладога расчырванелага ад злосці дзецюка, які дзён колькі таму падстаўляў да яго сківіц рулю, рэзка, па-майстэрску, выхваціў пісталет з-за пояса, загрэў таму ў сківіцы, якія ажно заскрыпелі як санныя палазы ў марозны дзень, спакойна адышоўся.

Той застагнаў, брудна вылаяўся, прыгразіў расквітацца.

-- Гэта першы твой кантакт са мной, "за усердие в службе" што называецца. І малі Бога, каб быў падобны кантакт апошнім, а тое не адзін хірург твае костачкі не складзе. Як і кожнага з вас. Вы мяне ўзур’ёз раззлавалі, шакалы! -- нарэшце не стрымаўся Андрэй.

-- Без самадзейнасці, хлопцы! Я б і сам такіх адстрэльваў як бадзялых сабак, толькі суд у нас ёсць, ён разберыцца з імі. Па чырвонцу ім ўжо гарантавана, не сумнявайцеся. І доказы іх віны ўжо маем. І вось гэтая зброя павінна пра многае сказаць не на іх карысць. Так што дзякуй, хлопцы, за карысную дапамогу, без вас мы яшчэ доўга разблытвалі б гэты клубок злачынстваў. Вы акурат ў час звярнуліся, а цяпер гэтая групоўка атрымае па заслугах, - сказаў падпалкоўнік Ермакоў, паціснуў ім рукі і толькі затым перадаў па рацыі чарговую каманду:

-- Я – першы! Прыём! Канец аперацыі! Карэту -- "музейшчыкам"!

-- Прыём, я - другі! -- Ёсць -- карэту "музейшчыкам"!

Працяг будзе

Рэкецiры_7

Аркадзь ЖУРАЎЛЁЎ
РЭКЕЦІРЫ
Апавяданне
Частка 7

Увесь гэты час, што прайшоў пасля той сустрэчы з рэкецірамі, Андрэй думкамі быў там, на той вайне, яго не адпускала памяць аб сябрах, якія так і не дачакаліся светлага дня сустрэчы з роднымі, як і апошнія не абнялі сваіх абаронцаў – сыноў і ўнукаў, мужоў і зяцёў, бацькоў і братоў. Дык там жа столькі тых духаў і зброі! А тут, дома, на яго з Сашкам зямлі, нейкія вылюдкі рабуюць і здзекуюцца з людзей, сваіх жа матуль, вяскоўцаў. Жруць чужы хлеб і не падавяцца.

"Ну, і чаму замоўк камандзір? Дзе ты падзеўся? Чаму столькі часу не тэлефануеш?" -- гэтыя пытанні ставіў ён сам сабе, але адказу пакуль не знаходзіў. А так карцела хутчэй пірагі адпячы тым малойчыкам.

У нядзелю Андрэй з сям’ёй паехаў у райцэнтр тое-сёе унуку ды й жонцы якую-небудзь прыемную дробязь купіць і сабе які новы інструмент нагледзець. Апошнім часам з гэтае яго слабасці жонка ўжо не кпіць. Няма за што папракаць, калі ён сваімі рукамі такі дом адбудаваў. А ў тых, хто зараз на вёсцы застаўся, нават гнаявых вілак, як і сякеры не ў кожным двары пазычыш. Андрэй любіць працаваць добрым, няхай і не зусім танным, інструментам, але сваім.

Ля адной з палатак, калі Валянціна з Іванкам затрымалася ля дзіцячага адзення, Андрэй на свае вушы чуў горкі аповед старой, але жвавай яшчэ сухенькай бабулі пра няшчасце, што напаткала яе. Колькі дзён таму да яе завіталі трое маладых мужчын. Прадставіліся супрацоўнікамі музея і што збіраюць дакументы, рэчы, узнагароды ветэранаў для новай экспазіцыі. І забралі ўсе ўзнагароды нядаўна адышоўшага ў іншы свет яе мужа. Відаць, знаёмая прадавец супакойвала няўсцешную ўдаву, інтэлігентную, стрыманую, якая не саромелася слёз сваіх за ўкрадзеную дарагую памяць.

"Гэта тых малойцаў почырк", -- падумаў ён пра сябе, а ў бабулі ўсё ж спытаў:

-- Дык дзе гэта было і калі?

-- У дваццаці кіламетрах ад горада тыдзень таму, дзіцятка. У вёсцы шчэ ёсць і ветэраны, і ардэнаносцы.

У Андрэя раптам перасохла ў горле. Ён распытаў, як выглядзелі тыя "музейшчыкі", падзякаваў і, крыху адышоўшы воддаль, першым, у парушэнне дамоўленасці, набраў нумар камандзіра. Мілагучны жаночы голас у трубцы адказаў, што "абанент недаступны ці знаходзіцца па-за полем дзейнасці тэлефоннай сеткі". Гэта яшчэ больш ўстрывожыла Андрэя.

"Нешта ты задумаў, браце. Няйначай адзін вырашыў дзейнічаць? Не, Санёк не з тых, каб так паступіць, гэта ўжо калі па абставінах, а на ўсю аперацыю, не. Значыцца штосьці ў яго з’явілася," -- супакойваў як мог сябе.

У яго галаве то з’яўляліся, то знікалі ўсё свежыя і свежыя думкі, трывожыўся. А калі тыя яго вылічылі, бо пыталіся пра вайсковага сябра. Ён стараўся пазбавіцца тых недарэчных думак, гнаць іх прэч.

Раптам яго насцярожанасць парушыў тэлефонны званок. Ураз яго твар засяродзіўся. : хто б гэта быў?

-- Нарэшце, камандзір, я ж ў табе ніколі не памыляўся!

-- Андруха, праз паўгадзіны сустракаемся каля Азёрнай, гэта ў дваццаці кіламетрах ад горада. Заўважыш іх, без маёй каманды не ўступай. Будзь на сувязі.

-- Я цябе зразумеў! Да сувязі!

Працяг будзе